Een chronograaf: Wat is dat eigenlijk?

Gepubliceerd op

Een chronograaf is een horloge waarmee je de tijd kunt bijhouden en die bovendien een stopwatch functie heeft. Het instrument dat in 1816 is uitgevonden, heeft een onafhankelijke secondewijzer met naast de startknop en stopknop, ook een aparte reset knop.

Eerste chronograaf uitgevonden in 1816

Het instrument werd in 1816 uitgevonden door Franse horlogemaker Louis Moinet. Moinet was bovendien kunstenaar en en docent aan de kunstacademie. Ook was hij geïnteresseerd in astronomie. Hij ontwierp zijn eerste chronograaf voor toepassingen in de astronomie. Eigenlijk was de uitvinding voor eigen gebruik, maar hij verkocht ook chronografen aan Napoleon Bonaparte en Thomas Jefferson. Omdat Moinet zijn uitvinding niet aan de ‘grote klok hing (leuke woordspeling), werd hij jarenlang niet gezien als de uitvinder van de chronograaf. Die eer viel Nicolas Mathieu te beurt. Onterecht weten we sinds 2013.

Chronograaf
De chronograaf die Moinet in 1816 ontwierp. Bron foto: Door Louis Moinet – Eigen werk [CC BY-SA 3.0] via Wikipedia

Standaardwerk

Louis Moinet heeft ook het standaardwerk horlogegebied geschreven. Het boek, eigenlijk meer een encyclopedie, is ‘Traité d’horlogerie’ getiteld en werd in 1848 gepubliceerd. In dit lijvige boekwerk waaraan hij meer dan 20 jaar had gewerkt, werden de praktische en technische aspecten van het uurwerkmaken op gedetailleerde wijze  beschreven en gedocumenteerd!

Bekijk hieronder een video over de uitvinding van Moinet.

Paardenraces

De chronograaf van Moinet was dus niet bedoeld voor de verkoop. Dat was wel de bedoeling van Nicolas Mathieu Rieussec. Hij ontwikkelde een een exemplaar voor de markt. Zij belangrijkste klant was de Franse koning Lodewijk XVIII, waarvoor hij in 1821 een speciaal model ontwierp. De koning hield namelijk van paardenraces en wilde exact weten hoelang iedere race duurde. Rieussec was slim en vroeg in 1822 octrooi aan op zijn versie en verwierf op deze manier faam als uitvinder van dit uurwerk.

Verschil tussen een chronograaf en een chronometer

De term ‘chronograaf’ wordt vaak verward met het begrip ‘chronometer’ Een chronograaf is zoals gezegd een horloge met stopwatch functie. Een chronometer is een officieel gecertificeerde chronograaf waarvan precisie is getest. Een gecertificeerd instrument dus. Alle chronometers zijn chronografen, maar niet alle chronografen zijn chronometers. Ze voldoen namelijk niet aan de strenge eisen en zijn gecertificeerd door COSC (Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres).

Om voor een COSC certificaat in aanmerking te komen, wordt een kwartschronometer elf dagen en een mechanische chronometer zestien dagen op nauwkeurigheid getest.

Op onderstaande video wordt het verschil nog eens duidelijk uitgelegd.

Innovaties

Er waren meer knappe koppen die sleutelden aan de chronograaf, waardoor het instrument telkens slimmer en beter werd. Zo kwam Adolphe Nicole in 1844 met een innovatie. Hij was de eerste die het instrument uitrustte met een reset knop, waardoor je in staat was opeenvolgende tijdsmeting te verrichten. Ook Gaston Breitling en Willy Breitling verbeterden de chronograaf.

De naam Chronograaf

De term ‘chronograaf is overigens afgeleid van Griekse woord ‘chronos’, wat tijd betekent. Het achtervoegsel ‘graf’ of ‘grafie’ is afkomstig van het Griekse woord ‘grafein’ waarmee schrijven of tekenen wordt aangeduid.

Bronnen: ForbesVereniging voor Sterrenkunde, Wetenschap. InfonuWikipedia

Een reactie plaatsen